Archive for the books Category

Να ζήσεις HAL και χρόνια πολλά…

Posted in books on 12 Ιανουαρίου 2009 by mathpoet

HAL 9000

Διαβάζω στο wired ότι στην ταινία «2001: Οδύσσεια του διαστήματος», ο υπολογιστής του σκάφους HAL 9000 λέει:

I became operational at the H—A—L plant in Urbana, Illinois on the 12th of January, 1992.

Άρα σήμερα γιορτάζουμε τα γενέθλιά του. Ο HAL είναι αναμφισβήτητα η πιο διάσημη τεχνητή νοημοσύνη. Ο ρόλος του στην ιστορία εκφράζει απόλυτα τα όνειρα αλλά και τις φοβίες των ανθρώπων σχετικά με τις ευφυείς μηχανές. Όπως συμβαίνει συχνά με την επιστημονική φαντασία, είναι σίγουρο ότι ο HAL έχει εμπνεύσει γενιές επιστημόνων. Η πιο τρανή απόδειξη είναι το βιβλίο HAL’S LEGACY, το οποίο δίνεται online δυστυχώς όχι ολόκληρο. Αν και παλιό, το βρήκα καταπληκτικό.

Μπαμπάς του HAL είναι ο μέγας Sir Arthur Clarke, ο οποίος απεβίωσε τον περασμένο Μάρτιο. Εκτός από συγγραφέας ήταν και επιστήμονας ο ίδιος και θεωρείται ο πρώτος που εισήγαγε την έννοια ενός συστήματος τηλεπικοινωνιών βασισμένο σε δορυφόρους γεωστατικής τροχιάς. Επίσης για τους φίλους που έχουμε βουτήξει μαζί, αναφέρω ότι λάτρευε τις καταδύσεις και πίστευε ότι είναι η πιο κοντινή εμπειρία στο διαστημικό περίπατο.

Έχω πολύ επιστημονική φαντασία να διαβάσω ακόμα, αλλά ως τώρα θεωρώ όλη τη σειρά της Οδύσσειας Νο 1. Όποιος έχει να προτείνει κάτι άλλο, παρακαλείται να το κάνει. Κλείνω με την διάσημη συζήτηση του HAL με τον Bowman και μια φράση του Clarke:

Dave Bowman: Hello, HAL do you read me, HAL?
HAL: Affirmative, Dave, I read you.
Dave Bowman: Open the pod bay doors, HAL.
HAL: I’m sorry Dave, I’m afraid I can’t do that.
Dave Bowman: What’s the problem?
HAL: I think you know what the problem is just as well as I do.
Dave Bowman: What are you talking about, HAL?
HAL: This mission is too important for me to allow you to jeopardize it.
Dave Bowman: I don’t know what you’re talking about, HAL?
HAL: I know you and Frank were planning to disconnect me, and I’m afraid that’s something I cannot allow to happen.
Dave Bowman: Where the hell’d you get that idea, HAL?
HAL: Dave, although you took thorough precautions in the pod against my hearing you, I could see your lips move.

One of the biggest roles of science fiction is to prepare people to accept the future without pain and to encourage a flexibility of mind. Politicians should read science fiction, not westerns and detective stories.

Arthur C. Clarke

logicomix

Posted in books on 29 Νοεμβρίου 2008 by mathpoet

Διάβασα επιτέλους το πολυαναμενόμενο logicomix. Ένα comic για τη λογική είναι τουλάχιστον πρωτότυπη ιδέα και τα ονόματα Δοξιάδης και Παπαδημητρίου μου είχαν δημιουργήσει μεγάλες προσδοκίες. Οι οποίες όχι απλά ξεπεράστηκαν, αλλά από εχθές το βράδυ που τελείωσα την ανάγνωση δυσκολεύομαι να συγκεντρωθώ σε οτιδήποτε δεν έχει σχέση με το θέμα.

Το βιβλίο εξιστορεί δια στόματος του πρωταγωνιστή Μπέρτραντ Ράσελ, την ιστορία της αναζήτησης του «Άγιου Δισκοπότηρου» της υψηλής διανόησης. Την απόδειξη της πίστης ότι η λογική και κατ’ επέκταση τα μαθηματικά είναι το μέσο που θα μας οδηγήσει στην αλήθεια. Η περιπέτεια αυτή έχει τραγικά στοιχεία και όλως παραδόξως, κάμποση τρέλα. Είναι αδύνατο να μείνεις ασυγκίνητος παρακολουθώντας την κατάρρευση του ονείρου των μεγάλων διανοητών και να μην νιώσεις κι εσύ την απογοήτευση μετά την ήττα της ανθρώπινης λογικής. Όπως λέει όμως και ο Παπαδημητρίου στο τέλος, τα πράγματα δεν είναι τόσο μαύρα. Το έργο αυτών των ιερών τεράτων δεν πήγε χαμένο, γέννησε την επιστήμη της πληροφορικής. Επίσης η ιστορία της αναζήτησης μας δίνει και ένα άλλο πολύ μεγάλο μάθημα. Όπως λέει ο πρωταγωνιστής του βιβλίου:

Βλέπετε, ο Βίτγκενσταϊν είχε δίκιο: ακόμη και «όλη η επιστήμη» δεν φτάνει για να καταλάβουμε το Νόημα του Κόσμου! (…) Ίσως και να ‘ρθε ο καιρός να στραφούμε σε μιαν άλλη παλιά τριάδα: Δικαιοσύνη, Ευθύνη… ακόμη και τη διάκριση Καλό-Κακό… Με άλλα λόγια, όλες τις -κατά τον Σλικ- «ανεπίδεκτες επιστημονικής αντιμετώπισης» έννοιες.

Και για να είμαι εντάξει απέναντι στον φίλο pelspir: Έχεις απόλυτο δίκιο. Τα μαθηματικά δεν έχουν τις απαντήσεις για όλα. Αυτή την αλήθεια όμως τη γνωρίζουμε γιατί αποδείχθηκε μαθηματικά. Αυτό το παράδοξο μας δείχνει ξεκάθαρα τη μαγεία και το μεγαλείο τους.